چگونه حزب کنگره ملی آفریقا با کمک کمونیستها و بلوک شرق توانست در مقابل رژیم آپارتاید دوام بیاورد؟
کتاب اپوزیسیون در تبعید
ناگفته هایی از تاریخ کنگره ملی آفریقا (1960 تا 1990)
نویسنده: استیون الیس
مترجم: مهسا جزینی
ناشر: لوح فکر، ۱۴۰۴
تعداد صفحات: ۳۳۰ صفحه
قیمت: ۳۵۰ هزار تومان
بخش بزرگی از تاریخ کنگره ملی آفریقا، حزبی که ماندلا در سال ۱۹۹۴ آن را به قدرت رساند، هنوز نامکشوف است. کتاب اپوزیسیون در تبعید: ناگفته هایی از تاریخ کنگره ملی آفریقا (1960 تا 1990) ، روایتی جذاب، کامل و تأملبرانگیز از یکی از مبهمترین و مهمترین فصلهای تاریخ این حزب است به دست میدهد؛ دهههایی که کنگره ملی آفریقا پس از ممنوعیت توسط مقامات آفریقای جنوبی، فعالیت مخفیانه و در تبعید را تجربه کرد.
به نظر میرسد هدف اصلی الیس، به عنوان استاد علوم اجتماعی دزموند توتو در دانشگاه آزاد آمستردام، پاسخ به دو سوال اساسی بوده است که قبلاً در تاریخنگارهای دیگر از کنگره ملی آفریقا حل نشده بودند؛ چرا کنگره ملی آفریقا در مبارزه خود اینقدر به متحدان کمونیستاش - هم حزب کمونیست آفریقای جنوبی و هم رژیمهای کمونیست خارجی - متکی بود؟ و چگونه این اتکا راهبرد کنگره ملی آفریقا را شکل داد؟ الیس نشان میدهد وقتی کنگره ملی آفریقا مجبور شد به فعالیت زیرزمینی روی بیاورد اصلاً آماده نبود و به همین دلیل، بودجه، آموزش و ارتباطات خارجی حزب کمونیست آفریقای جنوبی بسیار برای ادامه جنبش در طول ۳۰ سال فعالیت زیرزمینیاش حیاتی بود.
کتاب استدلال میکند که حزب کمونیست آفریقای جنوبی یک سازمان مخفی در در دل کنگره ملی بود. وقتی در سال ۱۹۶۹، در کنفرانس کنگره در موروگورو تصویب شد که سفیدپوستان هم میتوانند عضو کنگره ملی آفریقا شوند عملاً نطفه این هسته کمونیستی در دل کنگره بسته شد. این سفیدپوستان حامی کنگره اگرچه نمیتوانستند عضو شورای اجرایی کنگره شوند اما میتوانستند عضو «شورای انقلابی»، که «اومخونتو وه سیزوه» (MK)، شاخه نظامی کنگره ملی را کنترل میکرد و به گفته الیس «مرکز واقعی قدرت» در کنگره بود، شوند. نمونه نفوذ حزب کمونیست آفریقا جنوبی را میتوان در دستورالعملهای استراتژیکی که در همین کنفرانس تدوین شدند و طبقه کارگر شهری نیروی پیشرو در مبارزه دانستند، دید. نمونه دیگر انتصاب چندین عضو ارشد حزب کمونیست آفریقای جنویی به مناصب عالی کنگره ملی آفریقا، از جمله دبیرکل و خزانهدار، بود. رهبری جمعی سنتی کنگره ملی هم به مرور به سیستمی شبیه به سانترالیسم دموکراتیکِ لنینیستی تغییر یافت. همه این کارها مخفیانه انجام میشد. اعضای عادی کنگره ملی آفریقا نمیدانستند که رهبری حزب کمونیست آفریقای جنوبی و کنگره ملی آفریقا چقدر به هم نزدیکاند. هدف حزب کمونیست آفریقای جنوبی این بود که «رهبری کند، اما رهبریاش دیده نشود». پس از کنفرانس موروگورو، کنگره ملی آفریقا به سازمانی مخفی با هستهای بسیار مخفیکار و یک نظام عملیاتی مخفیانه با دموکراسی داخلی اندک تبدیل شد.
الیس استدلال میکند که مبارزه مسلحانه چیزی بود که کنگره ملی آفریقا باید به آن دست میزد تا بتواند حمایت در داخل آفریقای جنوبی را به دست بیاورد. اما خشونت بیش از حد، میتوانست متحدان غیرکمونیست کنگره در جنبش بینالمللی ضدآپارتاید را که اغلب لیبرال بودند، به دشمنان آن بدل کند. ایجاد تعادل میان این دو نقطه مثل راه رفتن روی لبه تیغ کار دشواری بود. که ظاهراً فقط نلسون ماندلا میتوانست آن را انجام دهد؛ کسی که «شخصیت خارقالعادهاش» به کنگره ملی اجازه داد تا خود را به عنوان یک جانشین انقلابی و دموکراتیک صلحطلبِ رژیم آپارتاید مطرح کند.
الیس با تمرکز بر رابطه کنگره ملی با بلوک شرق، که پیش از این پنهان مانده بود، بر اسراری پنهان نور میافکند و درک ما را نه تنها از تاریخ آفریقای جنوبی، بلکه از حال و شاید حتی آینده آن نیز افزایش میدهد. الیس مینویسد، کنگره ملی آفریقا پس از آزادی در سال ۱۹۹۴ نیازی ندید به روابط گذشتهاش توجهی کند. | ترجمه گزیدهای از مرور اما لودین در وبلاگ مرورکتاب مدرسه اقتصادی لندن
دیدگاهها